Cấu trúc khẳng định cơ bản từ 是 (shì) là một trong những cấu trúc khẳng định cơ bản và xuất hiện nhiều nhất trong tiếng Trung. Dù thường được dịch là “là”, từ 是 còn đảm nhận rất nhiều vai trò ngữ pháp quan trọng khác tùy thuộc vào cấu trúc đi kèm.
Bài viết này sẽ hệ thống toàn bộ các cấu trúc khẳng định cơ bản với 是 thông dụng nhất, giúp người mới học dễ dàng ghi nhớ và ứng dụng ngay vào giao tiếp!
1. Cấu Trúc Khẳng Định Cơ Bản: “S + 是 + O” (Ai/Cái gì là…)
Đây là cấu trúc khẳng định cơ bản và nền tảng nhất với 是, dùng để giới thiệu, định danh hoặc xác nhận thân phận, tính chất của một người/vật.
Công thức:
Chủ ngữ + 是 + Danh từ / Đại từ
Ví dụ thực tế:
- 我是越南人。(Wǒ shì Yuènán rén.) — Tôi là người Việt Nam.
- 他是我的老师。(Tā shì wǒ de lǎoshī.) — Anh ấy là thầy giáo của tôi.
- 这是什么？(Zhè shì shénme?) — Đây là cái gì?
Khi mới bắt đầu học tiếng Trung, người học nên nắm chắc cấu trúc khẳng định cơ bản S + 是 + O trước khi chuyển sang những cấu trúc mở rộng với 是.
2. Cấu Trúc Nhấn Mạnh “是…的” (Shì… de)
Cấu trúc 是…的 cực kỳ phổ biến trong giao tiếp. Đây là cấu trúc giúp người học mở rộng cách sử dụng cấu trúc khẳng định cơ bản, đồng thời dùng để nhấn mạnh thời gian, địa điểm, cách thức, phương tiện hoặc người thực hiện của một hành động đã xảy ra trong quá khứ.
Công thức:
Chủ ngữ + 是 + [Thành phần nhấn mạnh] + Động từ + 的
- Nhấn mạnh địa điểm:
- 我是在台湾学汉语的。(Wǒ shì zài Táiwān xué hànyǔ de.) — Tôi là học tiếng Trung ở Đài Loan.
- Nhấn mạnh thời gian:
- 他是昨天来的。(Tā shì zuótiān lái de.) — Anh ấy là đến vào ngày hôm qua.
- Nhấn mạnh cách thức / phương tiện:
- 我们是坐飞机来的。(Wǒmen shì zuò fēijī lái de.) — Chúng tôi là đến bằng máy bay.
(Lưu ý: Trong câu khẳng định, từ 是 có thể được lược bỏ, nhưng từ 的 ở cuối câu bắt buộc phải giữ lại).
3. Cấu Trúc Biểu Thị Tương Phản: “是不是” (Shì bu shì) & “是不是…?”
A. Dùng trong câu hỏi chính phản (Có phải… không?)
Dùng để hỏi trực tiếp nhằm xác nhận lại thông tin. Đây cũng là một cách mở rộng từ cấu trúc khẳng định cơ bản với 是 sang dạng câu hỏi.
Công thức:
Chủ ngữ + 是不是 + Bổ ngữ / Động từ…?
- 你是不是中国人？(Nǐ shì bu shì Zhōngguó rén?) — Bạn có phải là người Trung Quốc không?
- 你是不是不高兴？(Nǐ shì bu shì bù gāoxìng?) — Có phải bạn đang không vui không?
B. Đặt ở đầu hoặc cuối câu (Có phải vậy không?)
Dùng khi bạn đã đoán trước được câu trả lời và chỉ muốn hỏi lại để khẳng định chắc chắn.
- 你明天去北京，是不是？(Nǐ míngtiān qù Běijīng, shì bu shì?) — Ngày mai bạn đi Bắc Kinh, đúng không?
4. Cấu Trúc Biểu Thị Sự Thừa Nhận: “A 是 A, 但是…” (A shì A, dànshì…)
Cấu trúc này dùng để công nhận một sự thật/khía cạnh nào đó, nhưng ngay sau đó sẽ dùng 但是 (dànshì) hoặc 可是 (kěshì) để đưa ra ý kiến nhượng bộ, xoay chuyển vấn đề.
Đây là một cấu trúc mở rộng thường gặp, giúp người học sử dụng 是 linh hoạt hơn thay vì chỉ dừng lại ở cấu trúc khẳng định cơ bản.
Công thức:
[Tính từ/Động từ] + 是 + [Tính từ/Động từ], 但是…
Ví dụ thực tế:
- 这件衣服好是好，但是太贵了。(Zhè jiàn yīfú hǎo shì hǎo, dànshì tài guì le.) — Bộ quần áo này tốt thì tốt thật, nhưng mà đắt quá.
- 去去是去，但我不能待太久。(Qù qù shì qù, dàn wǒ bù néng dāi tài jiǔ.) — Đi thì đi, nhưng tôi không ở lại lâu được.
5. Tổng Hợp Các Cụm Từ Cố Định Thường Gặp Với “是”
Bên cạnh cấu trúc khẳng định cơ bản, 是 còn xuất hiện trong nhiều cụm từ và cách diễn đạt cố định được sử dụng thường xuyên trong giao tiếp tiếng Trung. Việc ghi nhớ các cụm từ này sẽ giúp người học vận dụng cấu trúc khẳng định cơ bản tự nhiên và linh hoạt hơn.
6. Mẹo Tránh Lỗi Sai Khi Dùng “是”
- Không dùng 是 trước Tính từ:
- ❌ Sai: 我是很高兴 (Wǒ shì hěn gāoxìng).
- Đúng: 我很高兴 (Wǒ hěn gāoxìng – Tôi rất vui). (Trừ trường hợp dùng cấu trúc nhấn mạnh “是…的”: 我是很高兴的).
- Không nhầm lẫn 是 (là) và 有 (có):
- ❌ Sai: 我是很多钱 (Wǒ shì hěn duō qián).
- Đúng: 我有很多钱 (Wǒ yǒu hěn duō qián – Tôi có nhiều tiền).
Khi sử dụng cấu trúc khẳng định cơ bản, người học cần đặc biệt chú ý những lỗi trên để tránh áp dụng 是 một cách máy móc vào mọi câu tiếng Trung.
7. Kết Luận
Nắm vững các biến thể của từ 是 sẽ giúp bạn vừa sử dụng cấu trúc khẳng định cơ bản chính xác, vừa biết cách nhấn mạnh bối cảnh và diễn đạt ý kiến nhượng bộ một cách tự nhiên. Hãy lấy sổ tay ra và thực hành đặt câu với từng cấu trúc trên ngay hôm nay nhé!
Từ cấu trúc khẳng định cơ bản S + 是 + O, người học có thể tiếp tục mở rộng sang 是…的, 是不是 và A 是 A, 但是… để sử dụng tiếng Trung linh hoạt hơn trong giao tiếp.
Đừng quên theo dõi Tiếng Trung Xin Chào để học thêm hàng trăm từ vựng, mẫu câu giao tiếp và kiến thức HSK hoàn toàn miễn phí.
- 150 từ vựng HSK 1 đầy đủ kèm ví dụ dễ nhớ
- Top 50+ mẫu câu giao tiếp tiếng Trung cơ bản
- Các cách nói xin chào trong tiếng Trung
- Cách giới thiệu bản thân bằng tiếng Trung
- Cấu trúc đề thi HSK 1 mới nhất
- HSK chính thức: https://www.chinesetest.cn/
- Từ điển Trung-Anh: https://www.mdbg.net/chinese/dictionary
